Samenvatting: Geert is nog steeds bezig zijn rijbewijs te halen, heeft al 15 lessen gehad en het gaat best goed! Nu is het wachten totdat ze een keer een examendatum vrij hebben...
Zo, daar zijn we weer: Het langverwachte vervolg op Geert's rijbewijsmissie... En dat het een missie is kan ik jullie wel vertellen. Het is ook sowieso een hele rare situatie. Ik heb immers al 10 jaar mijn rijbewijs, en moet 'm nu opnieuw halen. Maar dat ik al een rijbewijs heb weet niemand. Dus ik kan je vertellen, men kijkt toch wel heel raar op elke keer als ik weer voor mn rijles kom. Want dan kom ik daar in mn eentje in mn dikke 4-wheel drive aanscheuren, laat dan even een sterk staaltje 'fileparkeren met 1 vinger' zien, stap dan uit en ga naast mijn rij-instructeur zitten om te leren autorijden...
Om met de eerste les te beginnen: Ik stel me voor aan Bongani, de instructeur. We hebben elkaar nog nooit gezien, en op mijn formulier staat dat het vandaag mijn eerste les is. In theorie zou ik dus nog nooit achter het stuur gezeten moeten hebben. Wat doet Bongani? Hij zegt doodleuk: "Zie je die serie paaltjes schuin achter ons? Kun je daar even achteruit 'steegje parkeren? Maar zorg ervoor dat je de paaltjes niet raakt!" Sodeju, ga er maar aanstaan! Een lokale Zulu zou waarschijnlijk zeggen: "Ja das goed, maare, hoe start je zo'n ding?" en zou vervolgens alle zes de paaltjes omver knallen. Anyways, ik zei maar niks en parkeerde het vrachtautootje netjes in het steegje. Vervolgens moest ik er weer uit en gingen we 'recht achteruit rijden' oefenen. Hoe moeilijk kan dat nou zijn, afgezien van het feit dat de rechte lijn die ik moest volgen de rand van een grasveld was, die alles behalve recht was? Ik keek dus goed rond, begon achteuit te rijden terwijl ik mn spiegels goed in de gaten hield of ik wel de ronde contouren van het grasveld volgde, en op mogelijk ander verkeer lette. Toen ik het teken kreeg te stoppen aan het einde was ik trots op mezelf... Echter, volgens Bongani deed ik het helemaal verkeerd! Eh, hoezo dan? Ik moest alleen in de rechter buitenspiegel kijken, en ik keek heel de tijd in het rond. Ja maar, het is bijna 75 meter dat ik moet rijden, ik moet toch ook in de andere spiegels zien wat er om me heen gebeurt? Er kan zowaar een auto van links komen! Is wel handig als ik die dan zie... Nee, dat was niet zo, er kwam geen auto van links, en zou nooit een auto van links komen, en ik 'mocht' alleen maar in de rechter buitenspiegel kijken, anders was het simpelweg niet goed en zou ik zakken op dat onderdeel tijdens het examen. Okay Bongani, jij zal het wel weten...
En zo gaan al die lessen... Maar laat ik even in het kort uitleggen hoe rijlessen en het examen werken hier in Zuid-Afrika: Het examen bestaat uit 2 onderdelen de zogeheten yard-test, waarbij je op een parkeerplaats de bovenstaan beschreven bijzondere maneuvres moet doen, en vervolgens ga je de weg op voor een half uur voor de road-test. Aan het begin van de yard test moet je ook nog een 'vehicle inspection' doen, een complete grap, daarover dalijk meer. De rij-examinator is een politieagent van de verkeerspolitie.
In Nederland is 'veilig rijden' de hoogste prioriteit. De examinator beslist of hij vindt dat je goed genoeg kan rijden om geen gevaar op de weg te zijn. Hier in Afrika is dat niet zo. Hier is de 'volgorde van handelingen' van het grootste belang, en of dat veilig is of niet, dat maakt geen zak uit. Ze hebben hier de zogenaamde K53 in het leven geroepen, waarom het zo heet weet niemand, zelfs wikipedia niet. Maar K53 heeft dus tot in detail de volgorde van handelingen die men in allerhande situaties moet doen, gespecificeerd. Bijvoorbeeld, als je naar links gaat: Kijk in binnenspiegel, kijk in linker buitenspiegel, check blind spot links, doe knipperlicht aan, kijk opnieuw in binnenspiegel, raak rem aan, raak pas daarna de koppeling aan, schakel terug, laat koppeling opkomen, kijk opnieuw in binnenspiegel, dan in rechter buitenspiegel, dan blind spot rechts, dan weer binnenspiegel, linker buitenspiegel, linker blindspot, check of knipperlicht nog wel aan is, maak bocht, kijk nog 600 keer in de spiegels etc. zet knipperlicht uit, blablabla. Als je 1 van deze handelingen vergeet krijg je daar strafpunten voor. Of als je eerst naar links kijkt, en dan pas naar rechts als je links afslaat, dan krijg je ook strafpunten.
De reden van deze K53 nonsens is het feit dat men corruptie wil voorkomen. Een agent/examinator moet immers aan het einde van het examen simpelweg een boel punten optellen en aftrekken, en dat bepaalt of iemand geslaagd is of niet. En hij kan dus niet iemand laten zakken omdat ie 'm niet mag. Tenzij hij expres extra streng gaat zijn en een boel strafpunten gaat geven natuurlijk... Bovendoen moeten we ons herinneren dat het gros van alle rij-instructeurs, rijschoolhouders en verkeersageneten voor het grootste gedeelte ongeschoold zijn (en vaak ook het IQ van een visstick hebben). En men geeft hen niet graag de verantwoordelijkheid om op 'gevoel' te beslissen of iemand wel veilig rijdt of niet. Vandaar dus strikte regels die iedereen uit zijn hoofd moet leren, daar kunnen dan geen vragen over gesteld worden. Er bestaat geen 'grijs gebied' waarover te discussieren valt.
Maar helaas, zoals zo vaak in Afrika is ook dit weer helemaal doorgeslagen, en nu is veiligheid dus tot ondergeschikt belang verworden. Neem bijvoorbeeld dat achteruit rijden en niet om je heen mogen kijken. Om een nu al te lang verhaal kort te houden, zal ik nog even een boel krommigheden op een rijtje zetten:
Bongani is de yard leraar, en zijn leven bestaat uit elke dag op de parkeerplaats mensen leren parkeren en achteruit rijden. Hij is niet 'gekwalificeerd' om mensen mee de weg op te nemen. Daarvoor heb ik Abel, een goeie kerel die zelf ook K53 een grote grap vindt, maar zich er wel goed aan houdt.
De les (en ook het examen) begint steevast met de vehicle inspection, waarbij ik rond de auto moet lopen, vanalles moet aanwijzen en hardop moet zeggen dat het er is en goed werkt. Dit moet in het vaste volgorde; zeg ik dus eerst dat de ruitenwissers aanwezig zijn en goed werken ipv dat er geen barst in de ruit zit, dan krijg ik strafpunten. Ik moet alle wielen nalopen op scheurtjes, zorgen dat ze goed vast zitten, alle reflectors aanwijzen etc., en zelfs laten zien dat de deuren 'open en dicht' kunnen! De grote grappen hier zijn: Als ik iets niet meer weet hoe het heet, en hoe ik het moet checken, dan mag ik ook zeggen: "I must check this 'thing'." en dan krijg ik geen strafpunten! Oh ja en de hele vehicle inspection begint met: "Check for the goat!" waarbij ik onder auto moet kijken of er geen lek is en er geen geit onder ligt! Horen julle me al tegen de examinator zeggen: "There is no leak and no goat under this vehicle!"? om dan te vervolgen met: "This door opens and closes!"
Elke les rijd ik exact hetzelfde rondje door de stad, want er is maar 1 examenroute, die elke examinator rijdt, en die ik nu dus kan dromen.
Ik mag maar maximaal 45 km per uur rijden, ook op de snelweg, want anders is het te gevaarlijk... Het feit dat ik iedereen dus praktisch 'verplicht' om me in te halen, vaak op gevaarlijke stukken, doet er niet toe. Rijd ik harder dan 45km/h op het examen, dan ben ik gezakt. (En dan vindt men het vreemd dat Afrikanen niet kunnen rijden? Als je les hebt en nooit harder dan 45 mag, en dan 'ineens' met je rijbewijs en zonder instructeur zelf mag gaan uitvinden hoe het is om 120 te rijden...)
Volgens Abel mag ik niet praten tijdens het examen. Zeg ik toch iets tegen de examinator tijdens de test, ook al is het iets vriendelijks als hallo, dan ben ik direct gezakt.
Les 14 kwam ik er achter dat als ik op het examen een zonnebril op zou zetten of zou hebben, ik dan onmiddelijk gezakt zou zijn... Fijn dat mijn instructeur dat nu pas zei, omdat ik er terloops naar vroeg...
Tijdens les 8 had Bongani er niet veel zin in: Ik moest 20 keer achteruit in het steegje parkeren, terwijl hij niet eens in de auto bij me zat, maar op 50 meter afstand met wat vrienden ging kletsen.
Les 12 was Bongani er niet, en deed Abel wat yard test oefeningen met me. Tijdens het achteruit rijden moet ik pas stoppen totdat ik met mn achterwielen in een vak van 3 meter lang sta. Dat deed ik dus netjes, maar ik was toch gezakt volgens Abel. Want volgens hem moest ik met mn achterwielen 'dichter bij de achterste lijn van dat vak staan, dan bij de voorste lijn. En nu stond ik precies in het midden... Opnieuw... dus ik rijd de 75 meter weer vooruit, en zelfs dat deed ik verkeerd en was ik gezakt. Wat nu weer? Ik had namelijk doorgeschakeld naar zn 2, en volgens Abel: It is under no circumstances allowed to be in any other gear than 1st and reverse during the yard test. Met andere woorden, als ik 'm ook maar even in zn 2 zet, dan ben ik gezakt...
Dus zoals jullie zien is dat Afrikaanse rijbewijs zo makkelijk nog niet. Ik leer elke les nog steeds wat bij. Niet dat het mijn rijvaardigheid ook maar enigszins positief beinvloed, maar mijn kansen om dat examen te halen nemen wel elke keer weer significant toe...
En nu ben ik eindelijk 'klaar' volgens Abel. Hij denkt dat ik het examen wel kan halen nu. Dus nu is het wachten totdat er een keer een plekje vrij is, en dan ga ik het proberen...
Duim voor me, ik zal het desondanks Bongani en Abel hard nodig hebben...
Mijn lesterrein...
